De Klaverbank is een zandbank in de Noordzee in het noordwestelijke deel van het Nederlandse continentaal plat, 160 km noordwestelijk van Den Helder. De bank grenst aan het Verenigd Koninkrijk, ten zuiden van de Doggersbank. De bank bestaat voornamelijk uit grind en ligt 30-40 meter onder het zeeoppervlak. De Klaverbank en soortgelijke grindbanken zijn een restant van een rivierbedding die ontstond toen de Noordzee droog was. De Klaverbank is een habitatrichtlijngebied dat valt onder de ‘riffen van open zee’. De habitatrichtlijnsoorten zijn bruinvis, grijze zeehond en gewone zeehond.
De Klaverbank is het enige gebied in de Nederlandse Noordzee waar op de bodem flinke hoeveelheden grind aan het oppervlak liggen en waar ook grotere stenen voorkomen met een specifieke begroeiing van kalkroodwieren. Het gebied is ontstaan als eindmorene van een gletsjer uit de voorlaatste ijstijd. De Klaverbank wordt aan de zuidwestkant doorsneden door een zestig meter diepe geul: de Botney Cut. Vooral daar vindt men in de zomer veel bruinvissen, maar ook de dwergvinvis en witsnuitdolfijn.
De grote diepte van de Klaverbank (30 tot 50 m) maakt dat de bodem alleen bij zeer zwaar weer door de golfwerking wordt beroerd. Het grind is relatief slibarm en het doorzicht is zo groot dat er tot op een diepte van veertig meter voldoende licht is om de groei van korstvormende kalkroodwieren mogelijk te maken. Kalkroodwieren zijn voornamelijk zeewieren die worden gekenmerkt door hun rode of roodpaarse kleur. Hun celwand kan veel kalk bevatten en ze maken daarom vaak een groot deel uit van koraalriffen. Er zijn circa vierhonderd geslachten bekend met totaal vierduizend soorten, waarvan de meeste in zee leven.
Door de verscheidenheid aan waterbodems kent de benthos in het gebied een grote diversiteit in soorten. Benthos is een verzamelnaam voor alle organismen die in, op, en net boven de zeebodem leven. Dat zijn kreeftachtigen, borstelwormen, weekdieren en stekelhuidigen, maar ook draadalgen, kiezelwieren en bacteriën. Het woord benthos komt uit het Grieks en betekent diepte (van de zee). Gewoonlijk onderscheidt men de benthos naar het formaat van de organismen (macro-, meio- en microbenthos), of naar het milieu waarin deze leeft (endo-, epi- en hyperbenthos – respectievelijk in, op, en boven de bodem). De biodiversiteit van de macrobenthos op de Klaverbank behoort tot de hoogste van de EEZ: vierenveertig procent ervan komt uitsluitend op de Klaverbank voor.
Aanwijzingsbesluit
De Klaverbank is op 22 december 2008 aangemeld bij de Europese Commissie met het Standaard Data Formulier. Het Standaard Data Formulier bevat alle relevante gegevens over een aan te wijzen Natura 2000-gebied. Het maakt een gestandaardiseerde overdracht van informatie mogelijk tussen de Nederlandse overheid en de Europese Commissie.
Op het aanmelden van een Natura 2000-gebied door Nederland volgt een procedure om te komen tot een aanwijzingsbesluit. In het aanwijzingsbesluit staat welke kwaliteit van natuurwaarden we willen beschermen – de instandhoudingsdoelen voor vogels, vissen, zeezoogdieren en hun leefgebieden – en binnen welk exact begrensd gebied we dat willen doen.
Naar verwachting wordt de Klaverbank zomer 2010 aangewezen als Natura 2000-gebied. Vanaf dat moment geldt een periode van drie jaar tot het moment waarop het beheerplan gerealiseerd moet zijn.
