Expeditie Doggersbank op North Sea Film Festival

Nov 7
Posted by admin Filed in Uncategorized

Op 9, 10 en 11 November a.s. vindt het North Sea Film Festival plaats in Rotterdam. Tijdens dit evenement zijn wij met project Bescherm een Wrak het hele weekend aanwezig met ‘ga op de foto met een Noordzeewrak’ en wordt op zondag het kinderprogramma gepresenteerd met een aangepaste Wraku Wraku Quiz, een aquarium en een groot schilder festijn voor kinderen. Tevens zal de film Expeditie Doggersbank “Ontdekking van een nieuwe wildernis” worden vertoond. Zaterdagmiddag om 17:00u is er de mogelijkheid om aan te schuiven bij Klaudie Bartelink welke gaat vertellen over Expeditie Doggersbank en het tot stand komen van de film.

Het beloofd een geweldig evenement te worden dus mis het niet!

Comments Off

Plastic in de zee

Sep 28
Posted by admin Filed in Expeditie 2012

Tijdens Expeditie Doggersbank 2012 is er door Stichting de Noordzee onderzoek gedaan naar plastic in de Noordzee. Onderzoeker Nils Bloem heeft een korte film gemaakt waarin hij uitleg geeft over het probleem.

Comments Off

Trailer Expeditie Doggersbank 2012

Jul 8
Posted by admin Filed in Expeditie 2012

Het is al zover! De trailer van de nieuwe Expeditie Doggersbank 2012 documentaire is te bewonderen!

De eerste foto’s!

Jul 4
Posted by admin Filed in Expeditie 2012

De eerste foto’s van Expeditie Doggersbank 2012 zijn zojuist in de gallery gezet. De rest zal snel volgen! Wil je graag van alles op de hoogte gehouden worden? Neem dan ook een kijkje op onze Facebook pagina.

Expeditie Doggersbank toont aan: Beschermen van scheepswrakken van groot belang

Jul 3
Posted by admin Filed in Expeditie 2012

Udo van Dongen - expeditie doggersbank-63Van 23 juni tot 2 juli vond de Expeditie Doggersbank 2012 plaats. Het doel van de expeditie was om het bijzondere onderwaterleven op de Doggersbank en Klaverbank te onderzoeken én wrakken te ontdoen van visnetten en -lijnen. De resultaten dit jaar zijn spectaculair en tonen aan hoe belangrijk de Doggers- en Klaverbank en met name de scheepswrakken zijn voor de Nederlandse Noordzee.

Tijdens de expeditie dit jaar zijn veertien duiken gemaakt, door weersomstandigheden de helft minder dan gepland. Ondanks het slechte weer hebben de expeditieleden verschillende onderzoeken gedaan, met belangrijk resultaat. De biodiversiteit op de wrakken en de zandbodem is onderzocht. Ten minste 10 nieuwe diersoorten voor Nederland zijn gevonden waarvan is aangetoond dat zij zich op Nederlands grondgebied hebben gevestigd (geen dwaalgasten). Dit zijn onder andere: ijszeester, paddenstoelkrab, witgestreepte waaierslak en zeeaardbei. Al deze soorten zijn op de wrakken gevonden. Minstens veertig soorten zijn zelden of nooit eerder in Nederland waargenomen. Er is voor het eerst bewegend beeld van de zeewolf en zeeduivel in de Nederlandse Noordzee. Ook is er onderzoek gedaan naar de aanwezigheid van microplastics en bacteriën die resistent zijn tegen de nieuwste antibiotica in de Noordzee. De duikers hebben verder de herkomst onderzocht van een aantal onbekende wrakken die in het wrakkenregister slechts met een nummer staan aangeduid.

De expeditieleden hadden zich van tevoren ten doel gesteld 80 dier- en plantensoorten te monsteren en 500 kilo visnetten en -lijnen schoon te maken. Deze doelen zijn ruimschoots behaald; er zijn meer dan 100 soorten gemonsterd en er is 600 kilo (2 big bags) netten weggehaald. Zelf op de verst afgelegen wrakken zijn er verspeelde netten en vislijnen aangetroffen. Het gevolg is ghost fishing: het verspeelde vistuig blijft vissen en krabben vangen die vervolgens een langzame dood sterven.

Met deze resultaten toont de expeditie aan hoe belangrijk de Doggers- en Klaverbank voor Nederland zijn. De scheepswrakken die op de Doggerbank liggen zijn hierbij van groot belang voor de biodiversiteit van de Nederlandse Noordzee.

Bescherm een wrak is een initiatief van Vereniging Kust & Zee, Stichting De Noordzee, Duik de Noordzee schoon en Sportvisserij Nederland. Samen met alle gebruikers en liefhebbers van scheepswrakken in de Noordzee proberen wij scheepswrakken te beschermen en duurzaam te gebruiken. Eén van deze duurzame oplossingen is het ontwikkelen en verspreiden van milieu vriendelijke loodalternatieven voor vissers. Meer informatie: www.beschermeenwrak.nl

Bescherm een wrak komt tot stand met steun van de Nationale Postcodeloterij. De expeditie wordt tevens gesteund door het Wereld Natuur Fonds en Naturalis.

Het surfdorp

Jul 2
Posted by admin Filed in Expeditie 2012

We zijn weer thuis. Althans: we liggen weer aan de wal. Het waaide zondag kneiterhard: je moest je vast houden als je van voor naar achter over het schip wilde. Dus ging de duik op het Russisch Dok niet door en ook de duik op de Vinca Gorthon niet. Balen, daar hadden we ontzettend zin in.

Angel – dat is de baas aan boord – wilde meteen door naar Scheveningen. Best fijn voor al die eenzame mannen op het schip, die al de hele week hun vriendinnetje misten. We hebben tijdens de expeditie heel veel fisherman’s friends-momentjes gehad.

Eddy had een hartvormig kussentje gekregen van zijn vriendin, met twee armpjes eraan. En onze bioloog Reindert: daar was iedereen jaloers op. Voor elke dag had zijn vrouw een cadeautje meegegeven: een MP3-speler met de geluiden van baby Lenthe (daar hadden wij dan weer wat minder mee) , chocola, een zak dropjes… Die waren in nog geen twee minuten op trouwens, alsof er een school piranha’s langs was geweest.

Laten we het er op houden dat de hereniging heel erg gezellig was. We hebben ineens een paar extra passagiers aan boord. Ook een heel klein meisje, Gwyn, dat in haar roze prinsessenpyjama een kooitje heeft gekregen. We zagen Pascal – type stoere bonk – langslopen met een speelgoedpop.

Intussen was de rest van het expeditie-team en de crew maar aan het passagieren gegaan. Het surfdorp werd slachtoffer van een stuk of zestien uitgelaten types. Beetje vreemde combinatie: surfdudes en onze kok Tom. Hij had er zin in, net als crewlid Steven! Terwijl ik dit verhaal zit te tikken, zijn ze nog steeds niet thuis. Hij had écht geen biertje nodig om heel veel lol te hebben, maar hij kreeg er toch een aantal. We hopen dat het goed gaat, maandagochtend staat scheepsarts Jasper (hij zat ook in de kroeg) gereed met paracetamolletjes en zwaarder spul.

Misschien is het nodig, we willen nog even één keer de zee op. Gewoon om het af te leren, een duikje op de Adder. En dan is Expeditie Doggersbank 2012 voorbij. Volgend jaar opnieuw???

Annet van Aarsen

Rariteiten

Jul 1
Posted by admin Filed in Expeditie 2012

We zitten net naar de beelden te kijken die Klaas maakte met de GoPro camera die hij standaard op zijn helm heeft gemonteerd. De avondduik op het wrak van de Esk. Voor het eerst hebben we slecht zicht gehad: hooguit een meter. Het was dus een beetje kruipen over het wrak, Klaas zit er in elk geval met zijn neus bovenop.

De Esk is een Brits schip dat in de Tweede Wereldoorlog op een eigen mijn liep. Een oorlogsschip: we zien de usual suspects: hulzen en granaatkoppen, maar ook veel staand wand en vislijnen. De eieren van de dwergpijlinktvis, wat steenbolken… Ineens zie je dat de blik van Klaas scherp opzij schiet: een bierblikje. En nog één, en nog één. Raar! Wie heeft hier een feestje gevierd?

stiefelslak_simnia_patula3Ook raar vandaag was de eerdere duik van Udo, op het grind van de Klaverbank. Hij dook mee met de biologen en hij had zijn zinnen gezet op de Stiefelslak, een kauri die we vorig jaar voor het eerst ontdekten op dodemansduim en waar we dit jaar opnieuw naar op zoek zijn. Toen vonden we de slakken vooral op de Klaverbank, dus dat moest tijdens deze duik op het grind ook lukken.

Udo had de biologen gevraagd om het fotogenieke diertje vooral aan te wijzen. Maar eenmaal beneden vonden zij er zo veel, dat ze dachten dat Udo ze beslist niet over het hoofd zou zien. Ze hebben er geen één aangewezen, alleen maar exemplaren in potjes gestopt. En Udo heeft er dus geen één gezien. Raar! En een beetje verdrietig voor Udo, die speciaal zijn macrolens op zijn camera had gezet. Hij is nog steeds uit zijn hum.

Cor Kuyvenhoven_DSC1941Bijzonder raar was dat onbekende wrakje van vanmiddag dat zich maar niet liet vangen. De eerste keer dat we het dregankertje er op gooiden, zagen we al snel dat die van het wrak af was gegaan. De boeitjes verdwenen steeds verder uit het zicht. De tweede keer leek het goed te aan. Maar toen Klaudie en ik langs de lijn naar beneden doken, vonden we al snel Pascal en Bas, die als eersten het water in waren gesprongen en nu hun stops aan het uithangen waren. Raar! Wat deden zij zo vroeg al aan de opstijglijn? Als we – ondanks heftige gebaren van Pascal – toch besluiten verder naar beneden te duiken, zien we al snel wat er aan de hand is: beneden danst het anker op het ritme van de hoge golven aan het oppervlak over een kale zandbodem. Raar! Geen wrak te zien.

Heel érg raar is de enge worm die Joop tijdens de eerste duik van vandaag ontdekte en die hij nu in een petrischaaltje heeft gelegd om te bestuderen. Een afzichtelijk beest om te zien, iets waar je nachtmerries van kunt krijgen. De biologen hebben moeite om het gedrocht te determineren, hij lijkt niet in de Nederlandse soortenlijst voor te komen. We zitten er nu allerlei rare Nederlandse namen voor te bedenken, een leuk spelletje.

Over Joop gesproken: het lijkt er op dat hij inmiddels goed is ingeslingerd. Was hij de eerste dagen alleen aan dek en in zijn bed te vinden, nu is hij hard aan het werk aan de tafel in de leefruimte: de plek waar het schip het meeste slingert. Raar: die karakteristieke groenbleke kleur van Joop is verdwenen. Dat hebben we op andere Noordzeetrips nog niet eerder meegemaakt.

Annet van Aarsen

De scheepsarts

Jun 30
Posted by admin Filed in Expeditie 2012

Cor KuyvenhovenDSC_0780

Echt serieus in actie heeft hij nog niet hoeven komen. Maar toch zijn we erg blij met onze duikende scheepsdokter Jasper. Hij kent het klappen van de zweep, heeft vijf jaar lang als arts bij de marine gewerkt. Bij het Duikmedisch Centrum Den Helder zat hij een tijdje, maar ook op de Hrms. Johan de Witt (Noorwegen en Somalië) en – op uitwisseling – aan boord van de Amerikaanse helikopter carrier USS Kearsarge.

Op die schepen ging het net zo als aan boord van de Cdt. Fourcault, zegt Jasper. Paracetamolletjes uitdelen, af en toe een pleister plakken of in een oortje kijken. Hij heeft ook bijzondere tips: een aardappel om je nek hangen tegen zeeziekte bijvoorbeeld. Die aardegeur schijnt te helpen.

Bij die marinegasten werden er verder ook wel eens condooms verstrekt als het schip in een ver oord aan de kade lag. En antibioticakuurtjes uitgeschreven na afloop van het passagieren. Dat van die condooms is tot nu toe aan boord van de Cdt. Fourcault niet aan de hand: we hebben nog geen kade gezien.

Wel een paar keer bloed. Bijvoorbeeld een gescheurde lip na een onzachte botsing (vanwege de golven) met de bodyboard achter de Rib. En, o ja: die stiefelzagen zijn heel gevaarlijk. Vooral boven water. Supportduiker Ivar kan daarover meepraten. Die zat aan dek rustig een paar krabben uit een naar boven gebracht visnet te snijden, toen zijn collega Pascal ineens uitschoot.Cor KuyvenhovenDSC_1223

Daar zijn mooie foto’s van gemaakt. Een dek dat rood zag van het bloed, een gruwelijk gapende wond in een wijsvinger en Ivar die we (tegen de pijn) op een houtje lieten bijten (dat was een grapje maar het deed het leuk op de plaat). Hij loopt nu rond met een dik ingepakte vinger.

Jasper heeft een prachtige EHBO-rugzak samengesteld. Eentje met middelen die we nog niet in stelling hebben hoeven brengen. Er zit adrenaline in en morfine, infusen: van alles wat je in een normale EHBO-kist niet tegenkomt. Ivar had natuurlijk best wat van die morfine willen testen. Maar Jasper houdt het bij een stukje verband. Geen drugs, we leven hier allemaal heel gezond.

Annet van Aarsen

Op jacht naar een geschiedenis

Jun 29
Posted by admin Filed in Expeditie 2012

Het meest noordelijke puntje van Nederland op zee? Op de zeekaart heet het Doggers Tail End. En op diezelfde kaart is te zien dat er best wat wrakken liggen. Maar ze hebben in de regel geen naam, slechts een nummer. Het is compleet onduidelijk wat er precies op de bodem ligt.

Dat maakt het natuurlijk hartstikke geinig om op zo’n onbekend object een duikje te wagen. Wat komen we tegen? Oorlogsschip of vissersboot? Hout of staal? Aan boord hebben Ivar en Pim de taak om zulke onbekende wrakken in te meten, een schets te maken en zo veel mogelijk kenmerken te noteren. Ze krijgen daarbij hulp van de Rijksdienst Cultureel Erfgoed.Udo van Dongen - expeditie doggersbank-25-2

De mooiste duik voor hen is tot nu toe die op wrak 6172. Zo’n veertig meter lang, vrij smal, een karakteristieke veegkont en nog steeds recht op in het zand. Twee mastvoeten en een hulpketel. Pim en Ivar, die er gewapend met een snijplank (om op te schetsen) twee duiken op maakten, dachten eerst aan een zeilschip, een tweemaster.

Tot Ivar in alle documentatie die hij bij zich heeft, stuitte op een incident dat te boek staat als de Russian Outrage (1904/1905). Rusland had op dat moment ruzie met Japan en de Baltische vloot onder leiding van admiraal Roshdestvensky was op oorlogspad. Op de Doggersbank voer op dat moment een vloot van tachtig Engelse vistrawlers en die had de pech om de Russen tegen te komen. Wat de Russen heeft bezield, is een compleet raadsel, maar die dachten dat ze de Japanners voor zich hadden. Ze hadden last van stress, zegt Ivar. En daarom openden ze het vuur.

Gelukkige voor de vissersvloot konden de Russen niet zo goed schieten. Alleen de vistrawler Crane werd tot zinken gebracht. In het artikel dat Ivar bij zich heeft, staat mooi beschreven wat de bemanning meemaakte. Matroos William Smith probeerde de hulp in te roepen van de andere vissersboten. ,,Hurry lads, we are crippled and sinking.’’ Twee bemanningsleden vonden de dood.

Bij het verhaal staat ook een plaatje van een Engelse vistrawler: precies dezelfde kenmerken als wrak 6172. Ze hebben geen idee of het wrak inderdaad de Crane is, zeggen Ivar en Pim, maar het zou heel goed kunnen. Zo komen ze op jacht naar de geschiedenis van wrak 6172 een heel eind in de richting van een oplossing van het mysterie.

Udo van Dongen - expeditie doggersbank-64

Tot verrassing van supportduiker Harold. Die had een ‘A’ gevonden op een stuk staal, één van de letters van de scheepsnaam. En hij had het wrak daarom al de naam Maura gegeven (daar zitten immers ook een paar A’s in) naar zijn dochter. Hij moet nog even wennen aan de naam Crane, maar begint helemaal te glimmen als hij de foto van de Engelse trawler ziet. ,,Hé, dat is grappig!’’

Annet van Aarsen

Arme biologen!

Jun 28
Posted by admin Filed in Expeditie 2012

Woensdagochtend, we zitten in het uiterste noorden van de Doggersbank. Recht boven wrak nummer 6069 om precies te zijn: een oud vissersscheepje met een dieselmotor dat op een prachtige diepte (27 meter) in het zand ligt. Perfect voor de biologen, die een broertje dood hebben aan heel diep en aan duiken met trimix. Diep betekent een stage met decogas meeslepen en korte bodemtijden maken: dan kunnen ze niet zo veel dieren vangen, foto’s maken, ontdekkingen doen. En dat vinden ze dus helemaal niks. Cor KuyvenhovenDSC_0640

Wrak 6069 is dus op voorhand een droomduikplek voor de biologen. Maar vanmorgen bleven ze aan boord, met de pest in hun lijf. De koelkast in het biologenhok puilt helemaal uit en verder vinden we ook op andere plekken op de Cdt. Fourcault potjes, emmertjes en bakjes met ondefinieerbare monsters.

De biologen lopen hopeloos achter, ze vinden véél te veel tijdens hun duiken. De tientallen monsters moeten allemaal gedetermineerd en verwerkt worden. Ze krijgen een kaartje met de wetenschappelijke naam, een nummer en de vindplaats en een zachte dood in een zakje alcohol. Het is een gigantische klus.

,,We slaan een duik over’’, zei Arjan vanmorgen. ,,We moeten nu écht de achterstand wegwerken.’’ Als wij van een leuke duik terugkomen staat de lange eettafel vol met petrischaaltjes en hangt de leefruimte vol met vreemde luchten. Reindert krijgt op zijn falie als hij toch ook nog maar eens de bigbag overhoop haalt die voor op het dek staat, gevuld met losgesneden visnetten. Hij haalt er een paar mooie paardenmosselen uit en een drijver vol zeepokken. ,,Stop, stop daarmee: straks kunnen we vanmiddag ook niet duiken.’’

’s Middags springen ze toch weer met hun duikset overboord, voor een duik op opnieuw een onbekend wrak. Ze gaan helemaal los en komen boven met opnieuw een grote hoeveelheid potjes en zakjes. ’s Avonds zitten ze opnieuw tot diep in de nacht te werken.

Cor KuyvenhovenDSC_0936Arme biologen! Ze gunnen zichzelf geen rust. ,,Overdrijven jullie nu niet een beetje?’’, vraagt kapitein Pim. Nog niet eens halverwege de expeditie zijn ze eigenlijk al klaar: ze zouden tachtig Noordzeesoorten meenemen voor Naturalis. En ze hoopten het succes van Expeditie Doggersbank 2011 – als het gaat om het vinden van voor Nederland nieuwe soorten te evenaren. Dat dat gaat lukken, lijkt inmiddels meer dan waarschijnlijk. ,,We kunnen naar huis’’, zeggen de biologen tegen de kapitein. Maar ze willen nog niet.

Annet van Aarsen